VOGELPEST: (aviaire influenza)
Oorzaak: Verspreiding in de omgeving van besmette boerderijen komt het meest voor. Het virus kan zich verspreiden door de lucht, via direct contact tussen vogels en indirect via bijvoorbeeld uitwerpselen en transportmiddelen. Het begin van een uitbraak wordt mogelijk veroorzaakt door wilde eenden of andere watervogels die over een boerderij vliegen en daarbij besmette uitwerpselen laten vallen. Men denkt dat het virus in uitwerpselen ongeveer 100 dagen in leven kan blijven. Verspreiding via eieren is ook mogelijk, maar alleen omdat soms mest aan het ei kan plakken. De vogelbescherming claimt dat het niet bewezen is dat trekvogels een (grote) rol spelen bij de verspreiding van de vogelpest. Vogelpest, ook wel genoemd vogelgriep, wordt veroorzaakt door verschillende griepvirussen, die zeer besmettelijk kunnen zijn voor onder meer kippen, eenden en kalkoenen. In zeldzame gevallen - bij zeer nauw contact met besmette watervogels of pluimvee - kunnen sommige varianten van het vogelgriepvirus ook mensen infecteren. Deze mogelijkheid bestaat ook bij de H5N1-variant van het vogelgriepvirus die recent is aangetroffen in enkele Nederland omringende landen. Het is belangrijk dat reizigers voorzichtig zijn en geen dierlijke producten mee terug nemen uit landen waar vogelgriep voorkomt.
Ziektebeeld:De incubatietijd van het aviaire influenzavirus (AIV), klassieke vogelpest, is vrij kort: drie tot veertien dagen. De dieren worden suf, eten minder, leggen minder eieren en vertonen een soort 'snotneus'. Hun kop en hals vertonen zwellingen en hun kam verkleurt. In sommige gevallen treedt acute sterfte op, zonder voorafgaande klinische symptomen.
Behandeling: Inenting van vogels is mogelijk maar erg kostbaar als het om grote aantallen gaat. Probleem daarbij is dat sommige landen, bijvoorbeeld Duitsland, eieren van gevaccineerde kippen niet willen importeren. In januari 2006 echter, heeft Minister Veerman van Landbouw en Visserij het in Brussel voor elkaar gekregen dat Nederland en Frankrijk vogels preventief mogen inenten, zonder dat de verhandelbaarheid van het vlees of andere producten (zoals eieren), in gevaar komt. Andere Europese landen mogen deze producten van ingeënte dieren niet weigeren. Dit is een eerste stap naar een volledige afschaffing van het non-vaccinatiebeleid van de EU. Vooralsnog zal Nederland voornamelijk hobby-vogels inenten. Frankrijk is in februari 2006 begonnen voornamelijk ganzen voor de leverproductie in de streek rond de stad Bordeaux in te enten.
Ook de ophokplicht is een mogelijke maatregel om de verspreiding te beperken. Hierbij wordt alle pluimvee binnengehouden, waardoor vooral contact met wilde vogels minimaal wordt. Deze maatregel werd bijvoorbeeld toegepast in oktober 2005 in Nederland en België. De ophokplicht gold opnieuw van 13 februari tot 30 april 2006 voor alle vogelhouders (ook hobbyisten) in Nederland, en van 1 maart tot 30 april 2006 in België. Lees meer > gevaar voor de volksgezondheid
BOTULISME (Clostridium botulinum):
Soms massasterfte in parkvijvers en andere ondiepe wateren. Deze epidemie kan optreden op bij zomerse droogte met veel zonnestraling in stilstaande wateren. De botulismebacteriën ontwikkelen zich in het zuurstof arme, warme water massaal in kadavers en in de modder. De eenden raken besmet door het eten van stukjes kadaver, vliegemaden en modder waarin zich het door de bacteriën uitgescheide gif bevindt, dat tot de actiefste zenuwgiffen behoort. Vergiftigingsgevaar voor mensen, die in aanraking komen met gestorven dieren, uitwerpselen of verontreinigd vijverwater is er volgens de huidige gegevens niet.
Ziektebeeld:afhankelijk van de hoeveelheid opgenomen vergif, sterven de eenden binnen enkele uren zonder voorafgaandeziekteverschijnselen of zij liggen met uitgestrekte hals en half gesloten ogen verlamd aan de oever, echter wel bij het volle bewustzijn.
Behandeling:niet veelbelovend. Vogels die weinig gif hebben opgenomen worden soms weer beter.haal de gezonde eenden bij het betreffende water vandaan. Bij kleine natuurlijke vijvers vist u kadavers van de bodem met behulp van een net en laat er vers water instromen. Dan hebben de botulismebacteriën geen levenskansen meer. Eenden inenten tegen botulisme is niet mogelijk.
SCHIMMELINFECTIE VAN DE LUCHTWEGEN (aspergillose):
Oorzaak: schimmels van het geslacht Aspergillus, dat over de hele wereld voorkomt, tasten vooral eendekuikens aan en soms volwassen eenden. De schimmels vormen op vochtig voedsel, vervuild strooisel en op allerlei rottend materiaal grijsgroene tot zwartachtige plekken. Het geringste zuchtje wind doet de sporen om-hoogwervelen, waarna die door de eenden worden ingeademd. Bij gezonde dieren ontkiemen ze niet. Dat is pas het geval als de natuurlijke weerstand van het lichaam verzwakt is, bijv. door ondoelmatig onderbrengen, verkoudheid of inspannend transport. De gekiemde sporen vormen op de vochtige wanden van de luchtwegen schimmelvlekken. Daardoor raken de kleinere luchtwegen, bijv. de bronchiën verstopt. Bovendien veroorzaken de schimmels zeer giftige stofwisselings-produkten, die het organisme van de vogels schade toebrengen.
Ziektebeeld: de eend snakt met ritmisch openen en sluiten van de snavel naar adem en stikt op den duur.
Behandeling en voorkomen: Aspergillose wordt niet van een ziek dier op een gezond overgedragen. Middelen die zeker tegen deze schimmels werkzaam zijn bestaan momenteel nog niet, ofschoon tal van geneesmiddelen worden aangeboden. Voorzorgsmaatregelen bestaan uit het regelmatig desinfecteren van stallen en hokken en de ruimten waarin de broedmachines zijn ondergebracht. Ook deze machines moeten voor het inbrengen van de eieren en na het uitkomen van de kuikens beslist ontsmet worden. Vochtig stro of strooisel, uitwerpselen en voedsel-resten moeten zo snel mogelijk uit de hokken verwijderd worden.
SALMONELLOSE:
Deze ziekte manifesteert zich door maag-en darmklachten, die veroorzaakt worden door bacteriën van het geslacht Salmonella.De ziekte komt nogal eens voor bij grootschalige fokkerijen van gebruikseenden. Hij kan veroorzaakt worden door met besmette mest besmeurde eischalen, door niet goed gedesinfecteerde broedmachines of opfokboxen of door onvoldoende hygiëne in het algemeen. Bij legeenden zijn dragers van Salmonella bacteriën niet zeldzaam. Ook kan één besmet kuiken via zijn uitwerpselen inkorte tijd het hele bestand aansteken. Daar het houden en fokken van siereendenzelden op grote schaal plaatsvindt, komt deze ziekte bij hen zelden voor. Salmonellose is overdraagbaar op mensen. Als u kleine kinderen hebt, zorg dan dat ze niet met de uitwerpselen in aanraking komen.
Ziektebeeld: de eendensalmonellose vertoont geen karakteristieke kenmerken.Het vaakst doen zich voor diarree, verlammingen door gezwollen gewrichten en andere verlammingsverschijnselen. Zieke kuikens zitten vaak in groepjes bij elkaar met uitgezette veren en half gesloten ogen onder de warmtelamp. De dood kan onmiddellijk of na enige dagen intreden. Dieren die de ziekte overleefd hebben, scheiden hun hele verdere leven de gevaarlijke bacteriën af met uitwerpselen en eieren.
Behandeling: het onomstotelijk vaststellen van Salmonellose kan uitsluitend geschieden door bacteriologisch onderzoek van faecaliën en organen van gestorven dieren. Stuur daarom zo snel mogelijk in verdachte gevallen de faeces en kadavers naar een veterinair instituut. Genezing van zieke kuikens is weliswaar door behandeling met antibiotica mogelijk maar vanwege de lange duur en de hoge kosten weinig economisch.
MAAGWORM AANTTASTING:
Oorzaak: de eendemaagworm Echinuria waarvan de larven door watervlooien worden overgebracht. Deze kleine kreeftjes nemen de eitjes van de wormen met het voedsel op en na een paar dagen worden de larven geboren. Komen de met wormen geïnfecteerde watervlooien in de eendemaag terecht, dan boren de parasieten zich diep in de slijmwand van de kliermaag en kapselen zich daar in tot knobbelt jes ter grootte van een erwt, die half kegelvormig zijn en vaak dicht opeen liggen. Deze knobbeltjes blokkeren de nauwe doorgang van de klier- naar de spiermaag en daarmee het verdere transport van het voedsel. Door de opstopping van het voer in de kliermaag zet deze wand zich enorm uit, waardoor de spierwerking verslapt.
Ziektebeeld: het meest worden jonge eenden van drie tot acht weken aangetast. Ze zijn dan zwak en eten nauwelijks. Met heftig schuddende kop maken ze braak-bewegingen en sterven na enige dagen aan algehele zwakte.
Behandeling: als de doodsoorzaak van de jonge eenden met zekerheid is vastgesteld, moet de dierenarts onmiddellijk het hele bestand behandelen met Tetramisol of Levamisol. De eenden die de worminfectie overleven, hebben als volwassen exemplaren nog slechts weinig van deze parasieten bij zich. Ze worden weliswaar niet ziek, maar in de uitwerpselen bevinden zich de eitjes van de wormen. De werkzaamste hygiënische maatregelen zijn het vermijden van het fokken van jonge eenden uit met wormen besmette wateren en het plaatsen van de vogels in kunstmatige vijvers die geen watervlooien bevatten. Zijn de eenden volwassen dan kan de Echinuria-vform geen kwaad meer doen.
BESMETTELIJKE LEVERONTSTEKING (virus-hepatitis):
Oorzaak: ontstaat door virussen en kan bij kuikens binnen drie weken grote sterfte veroorzaken. Het virus wordt opgenomen met uitwerpselen, ademhalingslucht en besmet voedsel. Het is niet overdraagbaar op mensen.
Ziektebeeld: zieke kuikens lijden aan even-wichtsstoornissen, liggen op hun zij, leggen de kop op de rug en 'roeien' met de pootjes. Gewoonlijk duurt de ziekte een dag en eindigt met de dood. Bij de ontleding valt de vergrote, gele lever op die overal bloedinkjes vertoont.
Behandeling: is in een bestand een epidemie uitgebroken, dan kan bij gezond lijkende dieren een inenting succes hebben. In dergelijke bestanden is het wenselijk de fokeenden veertien dagen tot een maand voor het leggen in te enten, want de immuniteit van het moederdier wordt via het ei op het kuiken overgebracht.
LEGNOOD:
Oorzaak: het onvermogen van een eendevrouwtje om het ei uit de eileider te verwijderen is te wijten aan: abnormale grootte van het ei, een misvormd ei of een windei. Legnood komt voor bij eenden die voor de eerste keer leggen, bij eenden die zeer veel gelegd hebben of bij plotselinge,sterke temperatuurveranderingen. Op eieren zonder kalkschaal, windeieren, heeft de elastische spierwerking van de legdarm geen vat. Het ei raakt vastgeklemd en kan niet gelegd worden. Ook overmatig grote eieren kunnen vanwege hun omvang niet gelegd worden.
Ziektebeeld: de eend zit vaak gehurkt in de 'pinguinhouding' op de grond met uitgezette veren en gesloten ogen. Het achterlijf is ballonvormig opgezwollen en voelt heet aan. De aarsveren kunnen bevuild zijn met een galachtige vloeistof, faeces en zand.
Behandeling: men kan het beste de vogel naar de dierenarts brengen. Is dat niet mogelijk, vul dan een injectiespuit (zonder naald!) met warme olie en spuit die langzaam in de legopening. Kunt u het ei van buiten met uw vingers voelen, probeer het dan voorzichtig in de richting van de cloaca te masseren. Gemeen en ook gevaarlijk is het vastzittende ei stuk te drukken. Stukjes eischaal kunnen het gevoelige slijmvlies van de eileider verwonden.
Eendenvijver© 2010